آشنایی با ساختمان کلیه ها

کلیه ها دقیقاً زیر قفسه سینه و در دو طرف ستون مهره‌ها قرار دارد. کلیه راست زیر کبد قرار دارد لذا کمی کوچکتر از کلیه چپ است. کلیه هر جوانی حدود 12 سانتی متر طول و 6 سانتی متر عرض و 3 سانتی متر قطر دارد . به طور معمول در هر فرد سالم دو کلیه وجود دارد، کلیه ها به رنگ قرمز متمایل به قهوه ای بوده و از نظر شکل شبیه لوبیا می باشند. اکثر اعضائ بدن برای عملکرد مطلوب وابسته به کلیه ها هستند وظایف کلیه ها مهمترین وظیفه کلیه ها برداشت مواد زائد از خون و بازگرداندن خون تصفیه شده به بدن می باشد. هر دقیقه حدود یک لیتر خون (یک پنجم خونی که توسط قلب پمپ می شود) از طریق سرخرگ کلیوی وارد کلیه ها می شود. پس از اینکه خون تصفیه شد خون تصفیه شده از طریق سیاهرگ های کلیوی به بدن باز می گردد. داخل هر کلیه متجاوز از یک میلیون واحد بسیار ریز عملکردی بنام نفرون وجود دارد. هر نفرون از یک صافی بسیار کوچک بنام کلافه (گلومرول) که به یک لوله کوچک (توبول) متصل است تشکیل می شود. آب و مواد زائد توسط این صافی از خون جدا می شوند و به داخل لوله های کوچک (توبول ها) جریان پیدا می کنند. قسمت عمده این آب توسط لوله های کوچک باز جذب می شود و مواد زائد بصورت غلیظ وارد ادرار میشوند تا دفع گردند. ادرارهای جمع شده از لوله های کوچک وارد قسمت قیفی شکل بنام لگنچه کلیه شده و سپس از طریق لوله ای بنام حالب وارد مثانه می شود. مثانه ادرار را تا زمانی که ادرار کنید نگهداری می کند. پس از مثانه ادرار از طریق لوله ای بنام پیشابراه از بدن خارج می شود. کلیه سالم بطور معمول یک تا ٢ لیتر ادرار در روز و بر اساس میزان مایعات دریافتی تولید می کند. کلیه سالم قابلیت افزایش فعالیت خود را دارد بطوریکه اگر یک کلیه از دست رود کلیه دیگر بزرگ شده و کار دو کلیه را انجام خواهد داد. 
                                             
 
 
    نحوه تصفیه خون بوسیله کلیه ها بدین ترتیب است : خون از طریق سرخرگ کلیوی، وارد کلیه می شود. زمانی که وارد کورتکس می شود سرخرگ منشعب می شود تا نفرون را احاطه کند – یک میلیون واحد تصفیه کننده ظریف در هر کلیه است که مواد مضر را از خون دفع می کند.هر نفرون حاوی صافی ای است بنام گلومرول که از شبکه ارتباطی عروق خونی ریزی بنام مویرگ تشکیل می گردد. مایع تصفیه شده خون توسط گلومرول بعداً به واحد لوله ای شکل کوچکی بنام توبول حرکت می کند که مقدار نمک ، آب و مواد زائد را تنظیم می کند و بصورت ادرار دفع می شود. خون تصفیه شده از طریق سیاهرگ کلیوی از کلیه خارج شده و به قلب بر می گرددادرار محلول متراکمی از ماده زائد حاوی آب ، اوره ( ماده زائدی که از تجزیه پروتئین ها تولید می شود) نمک ، اسید آمینه ، محصولات فرعی صفرای کبد ، آمونیاک و هر ماده ای که نمی تواند دوباره جذب خون شود، می باشد.لگنچه کلیوی نزدیک ناف قرار گرفته ادرار جریان یافته از کالیکس را جمع آوری می کند. ادرار از لگنچه کلیوی از طریق حالبها به خارج از کلیه ها کرده تا در مثانه ذخیره گردد.
                                                          
 
 
    مثانه وقتی پر می شود منبسط می گردد و حدود نیم لیتر (2 فنجان) ادرار می تواند نگهدارد (جوان معمولی حدود 1/5 لیتر یا 6 فنجان ادرار هر روز دفع می کند). تولید ادرار بسیار زیاد یا ناکافی شاخص بیماری است. وقتی مثانه پر است، پایانه های عصبی داخل دیواره مثانه به مغز پیام می‌فرستد. وقتی فردی حاضر به دفع ادرار است دیواره های مثانه منقبض می گردد و اسفنکتر استراحت می‌کند ( اسفنگترعضله حلقوی شکلی که از خروج ادرار از مثانه به مجرای پیشاب محافظت می کند). ادرار از مثانه و از طریق پیشابراه واحد لوله ای شکل دیگر از بدن دفع می‌شود. پیشابراه مردان تا نوک آلت تناسلی منتهی می شود. پیشابراه زنان تنها تا بالای سوراخ واژن ادامه دارد.