بهداشت دهان و دندان Hygiene Mouth and Teeth :

1 – باکتریها یکی از مقصران بوی بد دهان شما هستند. آنها در میان دندانهایتان و روی زبانتان در حال رشد بوده و در اثر تکثیرشان تولید توکسین بدبویی میکنند

2 – در قسمتی از لوزه های شما حفراتی وجود دارد که معمولا داخلشان مقداری از مواد غذایی که میخورید باقی میماند مخصوصا اگر لوزه شما پهن و بزرگ باشد. در اثر ماندن این مواد بوی شبیه پنیر ایجاد میشود

3 – غذاهایی با بوی تند و زننده مثل  پیاز، سیر و ماهی حتی چند ساعت بعد از مسواک زدن میتوانند عامل بوی بد دهان باشند

4 – عادات بد مثل سیگار کشیدن زیاد یا جویدن تنباکو هم دهان را بدبو میکند

5 – مشکلات گوارشی مانند برگشتن اسید معده یا رژیم غذایی کم کربو هیدرات هم میتواند عامل بوی بد دهان باشد

6 – دندان و زبانتان را روزی 2 بار مسواک بزنید. وقتی دندانها را با خمیر دندان حاوی فلوراید مسواک میکنید رو و پشت زبانتان را هم مسواک بزنید با این کار باکتریهای بدبو را از بین میبرید

7 – روزی یک بار از نخ دندان استفاده کنید. پلاک دندانی متشکل از باکتریها است، که با نخ دندان میتوان آنها را حذف کرد

8 – میتوانید با غرغره کردن آب اکسیژنه بوی بد دهان را کمتر کنید، همچنین استفاده از دهان شویه های آنتی باکتریال در از بین بردن پلاک دندانی هم موثر است

9 – با استفاده از دهان شویه حاوی فلوراید نفستان را خوشبو کنید

10 – مقدار کافی آب بنوشید، کمبود آب بدن باعث خشکی دهان و تنفس بدبو میشود

11 – استفاده از داروهای آنتی اسید در کسانی که مشکل رفلاکس اسید معده به دهان را دارند میتواند کمک کننده باشد

12 – عفونت سینوس ها یکی دیگر از عوامل بدبو شدن دهان است. پس با مراجعه به پزشک از مشکل سینوس ها آگاه شوید

13 – ماست بخورید تا نفستان خوشبو شود، ماست باعث افزایش و ذخیره شدن باکتریهای  خوبی در دستگاه گوارش میشود که در حفظ سلامت دهان موثر است

14 – آدامس های حاوی زایلیتول بجوید. بطور کلی جویدن آدامس آب دهانتان را زیاد کرده که اگر علت بوی بد دهان خشکی آن باشد در بر طرف کردن آن موثر است

15 – به دندان پزشک مراجعه کنید. حداقل هر 6 ماه یک بار با مراجعه به دندانپزشکی از سلامت دهان و لثه های خود اطمینان حاصل کنید

مسواک Toothbrush :

1 – دسته مسواک باید به راحتی در دست جای گرفته و مواد تشکیل دهنده آن بی ضرر باشد

2 – طول قسمت موئی آن در حدود 3 سانتیمتر و عرض آن 1 سانتیمتر باشد

3 – تعداد کلافهای موئی و یا نایلونی آن در حدود 20 تا 40کلاف برحسب کوچکی و یا بزرگی مسواک باشد

4 – تعداد رشته های نایلونی و یا موئی در هر کلاف در حدود 20تا 40رشته برحسب نرمی و زبری موهای مسواک میباشد که این تعداد رشته ها در مسواک های  نرم بیشتر از مسواکهای زبر است  5 – نوک موهای مسواک بایستی پخ باشد ( نباید نوک تیز و ساینده باشد) آزمایشات مختلف نشان داده اند که چنانچه قسمت موئی مسواک به شکل ۸  باشد یعنی قسمت جلوی مسواک یک کلاف وبعد بتدریج

مانند مثلث کلافهای قرار گیرند . امکان پاک کردن پلاک میکروبی و بقایای غذا از بین دندانها بیشتر است .

به هر حال باید توجه داشت که در هنگام مسواک زدن کلیه سطوح قابل دسترس دندانها بخوبی مسواک زده شوند ،‌ به نحوی که پس از خاتمه مسواک تمام سطوح دندانها از توده لعابی میکروبی پاک شده هیچ نوع خورده و باقیمانده غذا در بین دندانها و سطوح مختلف آن باقی نمانده باشد

خمیر دندان Toothpaste :

امروزه جهت بهتر تمیز کردن سطوح دندانها در هنگام مسواک زدن از خمیردندان استفاده می شود

مواد عمده و اصلی تشکیل دهنده خمیردندانها عبارتند از :

1 – مواد ساینده برای پاک و تمیزکردن دندان

2 –  مواد صابونی برای تمیزکردن دندان بوسیله ایجاد کف و همچنین سهولت حرکت مسواک

3 – اسانس و مزه های مختلف برای خوش طعم کردن آن که معمولاً نعنا و پونه است

4 – رنگ ، باعث تنوع در رنگ خمیردندانها میشود

5 –  مواد داروئی مختلف مانند فلوراید کلروفیل ، هگزاکلروفن و غیره

6 – مواد روغنی مانند گلیسیرین و بالاخره مواد غلیظ کننده که موجب غلظت مناسب و حالت خمیری می گردد

یکی از اجزاء مهم خمیردندان مواد ساینده آن می باشد . زیرا اگر مواد ساینده و پاک کننده ضعیف و نرم و ملایم باشد دندانها خوب پاک نمیشوند و عمل تمیزکنندگی بخوبی انجام نمیگیرد . از طرفی اگر قوی و زبر و ساینده باشد سبب فرسایش و سپس حساسیت دندانها میگردد

بر اساس مواد تشکیل دهنده خمیردندان و مورد مصرف آن خمیردندانها به سه گروه اصلی تقسیم

 می گردند :

1 – خمیردندان فلوراید دار Toothpaste with fluoride :

این خمیردندانها اثر کاهش دهندگی پوسیدگی دندانها را بعهده دارند . طبق مطالعات متعدد مصرف این خمیردندانها بمدت طولانی و از دوران کودکی تا 44 درصد از میزان پوسیدگی می کاهد و در نتیجه کمک بزرگی به پیشگیری از پوسیدگی دندانها مینماید

( باید توجه داشت که در این نوع خمیردندانها معمولاً فرمول آن و یا کلمه فلورایددار را بزبان کشور سازنده در

روی لوله آن می نویسند )

2 – خمیردندان سفید کننده Toothpaste whitening :

این گونه خمیردندانها دارای مواد ساینده و پاک کننده صابونی و قوی هستند که باعث تمیزی و سفیدی و شفافیت دندانها میشوند . این خمیردندانها برای دندانهای سالم و قوی مناسب ( با دندانپزشک مشورت شود ) ولی برای دندانهائی که دارای پوسیدگیهای متعدد و مینای ضعیف هستند نامناسب میباشد

3 – خمیردندان کم کننده حساسیت دندان Toothpaste sensitivity :

این خمیردندانها در کم کردن حساسیت دندانها بخصوص حساسیت طوق دندان ها مؤثر میباشد . مصرف آنها برای اخذ نتیجه باید طولانی باشد و برای تهیه نوع مناسب حتماً با دندانپزشک مشورت نمائید . ماده مؤثر این خمیردندانها معمولاً نیترات پتاسیم و یا استرونسیوم و غیره میباشد

بنابراین هنگام خرید خمیردندان بر اساس احتیاج دندانها و یا دستور خاص که دندانپزشک میدهد خمیردندان مناسب را باید انتخاب کرد . چنانچه منظور تمیزکردن دندانها باشد از خمیردندانهای سفیدکننده و اگر هدف کاهش پوسیدگی باشد از خمیردندانهای حاوی فلوراید و بالاخره در مواردیکه حساسیت شدید دندانها را

بخواهیم برطرف کنیم باید از خمیردندانهای ضد حساسیت استفاده کنیم

دهان شویه Mouthwash :

دهان‌شویه یک محلول آبی غیر استریل است که بیشتر به منظور رفع بوی بد دهان و ضدعفونی کردن ازآن استفاده می‌شود . علاوه بر این دهان‌شویه‌ها در کاهش فلور میکروبی دهان، پاک کردن باقی‌مانده مواد غذایی و ایجاد تازگی و طعم خوشایند در دهان موثرند

دهان شویه‌ها را می‌توان بر اساس ترکیب و کارکرد آنها در دو دسته تقسیم کرد:

1 – دهان‌شویه‌های بهداشتی – آرایشی : 

این گروه «آنتی‌سپتیک» نیز نامیده می‌شوند، معمولا حاوی الکل هستند و کارکردهای زیر را دارند:

1 – پوشاندن و خنثی کردن بوی بد دهان

2 – شستن باقی‌مانده مواد غذایی از میان دندان‌ها و لثه

3 – کاهش فلور میکروبی دهان

4 – ایجاد طعم و بوی خوش و تازگی در دهان

2 – دهان شویه‌های درمانی :

این دهانشویه‌ها علاوه بر اینکه تمامی کارکردهای دهانشویه‌های آنتی‌سپتیک را در خود دارند؛ بر پیشگیری و درمان برخی بیماری‌های دهان و دندان نیز موثرند؛ مثلا مانع تجمع پلاک دندانی می‌شوند، برخی دردهای بافت دهان را تسکین می‌دهند یا بر مقاومت دندان‌ها می‌افزایند و در مقابل پوسیدگی از آنها محافظت

می‌کنند. این گروه شامل دهانشویه‌های ضد پلاک و ضد ژنژیویت (التهاب لثه) و فلوراید دار هستند

نکات مهم به هنگام استفاده از دهان شویه :

1 – از مهم ترین نکات درباره دهان‌شویه‌ها این است که استفاده نابجا از آنها ممکن است موجب پنهان‌سازی پوسیدگی دندان و در نتیجه تأخیر در درمان بیماری‌هایی مانند التهابات شدید لثه و عفونت‌های چرکی دهان و لثه شود

2 – در صورتی که پس از مسواک‌‌ زدن کامل، بوی بد از دهان خارج شود، تشخیص بیماری‌های لثه ارزش دارد. در این شرایط نباید آن را با دهان‌شویه‌های معطر پوشاند و باید به دندانپزشک مراجعه کرد

3 – فلوراید، در برخی دهان‌شویه‌ها، ماده اصلی است و در برخی دیگر جزیی از فرمولاسیون دارویی برای پیشگیری از پوسیدگی دندان است

4 – برخی دندانپزشکان به عنوان درمان کمکی برخی از بیماری‌های دهان و دندان یا پاک‌ سازی و بهبود پس از جراحی‌های دهان و دندان، دهان‌شویه‌های حاوی آب اکسیژنه یا سرم شستشو تجویز می‌کنند

5 – مصرف درازمدت دهان‌شویه‌های اکسیژنه موجب تحریک بافت نرم ، از دست رفتن کلسیم سطوح دندان‌ها و رویش موهای سیاه روی زبان می‌شود

6 – ستیل پیریدینیوم از محلول‌های دهان‌شویه است که می توانید برای ضدعفونی یا خوش‌بو کردن دهان خود ، 20 قطره از آن را در نصف فنجان آب حل کنید و هر سه ساعت یک بار، دهانتان را با آن بشویید

7 – کلرهگزیدین از دیگر محلو‌ل‌های دهان‌شویه است که می‌توانید روزی دو بار، در صبح و شب، پس از مسواک‌ زدن مقداری از آن را به مدت 30 ثانیه در دهان قرقره کنید.  این محلول برای ضدعفونی‌کردن و التیام بخشیدن به التهابات لثه و زخم‌های مخاطی دهان مانند آفت به کار می‌رود

8 – برای تأثیر بهتر دهان‌شویه‌ها ، پس از استفاده‌ کردن از آنها ، تا 5 دقیقه از شستن دهان و نوشیدن مایعات پرهیز کنید

9 – تهوع، استفراغ ، دردهای شکمی ، تنگی‌نفس و اختلال هوشیاری ازعوارض بلع اتفاقی کلرهگزیدین و ستیل پیریدینیوم است که باید بلافاصله با مرکز فوریت‌های پزشکی تماس گرفت

نخ دندان Dental floss :

به طور کلی در بازار دو نوع نخ دندان وجود دارد:

1 – آغشته به موم

2 – بدون موم

در ارتباط با اینکه کدام یک از این دو نوع کارایی بیشتری دارد هنوز بحث وجود دارد. اما به طور شایع نخ دندان آغشته به موم برای تمییز کردن بین دندان هایی که دارای پرکردگی آمالگام (ماده غیر همرنگ با دندان که برای پر کردن دندان ها استفاده می شود) هستند به کار می رود. این که کدام نوع به کار رود زیاد مهم

نیست ، هدف اصلی حذف پلاک بین دندانی است

روش استفاده از نخ دندان

1 –حدود 40 تا50 سانتیمتر از نخ دندان را جدا نمایید

2 –  دو سر نخ دندان را دور انگشتان میانی هر دو دست بپیچانید و جمع کنید به طوری که حدود   5

سانتیمتر از نخ به صورت کشیده و سفت بین دو دست شما قرار گیرد

3 – نخ را با دو انگشت سبابه و شست بین دندان هایتان هدایت کنید

4 – نخ را از بالا بین نقاط تماس دندان ها هدایت کنید به طوری که هیچگونه جراحتی بر پاپیلای بین دندانی وارد نشود.

5 – نخ را تا جائیکه بافت لثه اجازه می دهد زیر لثه ببرید

6 –  نخ را محکم در مقابل سطح یکی از دندان ها قرار دهید و سطح مذکور را چندین بار با حرکات عمودی بالا و پایین پاک کنید و سپس بدون اینکه نخ را در بیاورید سطح دندان مجاور را نیز با همین روش پاک کنید

روش صحیح مسواک کردن Right way to brush :

1 – مسواک را آب سرد خیس کنید . سپس با تکان دادن ، آب اضافی آن را بگیرید و به اندازة یک نخود خمیردندان روی آن قرار دهیداستفاده از خمیر دندان زیاد باعث ایجاد کف زیاد در دهان شده و در نتیجه فرد قبل از اینکه دندانها را کاملا مسواک کند، مجبور به شستن دهان می شود. برای اینکه خمیردندان در تماس با همه دندانها قرار گیرد، خمیر دندان را به داخل موهای مسواک فشار دهید

2 – موهای مسواک را به طور مایل (با زاویه 45 درجه) روی سطح خارجی دندانها قرار دهید. به طوری که

نصف موهای مسواک روی لثه قرار گیرد. به این ترتیب موهای وسط مسواک روی طوق دندانها قرار می گیرد. در هر بار سعی کنید مسواک روی دو دندان رابه طور کامل بپوشاند

3 –  مسواک را از روی طوق دندان 10 تا 15 بار به سمت سطح جونده بکشید

4 –  این کار را برای سطح خارجی تمام دندانهای آن فک انجام دهید

5 –  کارهایی را که در ردیفهای 2 و 3 گفته شد، در سطح های زبانی (داخلی) دندانهای آن فک هم انجام دهید

6 – برای سطح داخلی دندانهای جلو مسواک را به صورت عمودی بر روی دندانها قرار دهید و با حرکات بالا و پائین این سطح را تمیز کنید

7 –  بعد از اینکه سطح داخلی و خارجی دندانها را مسواک کردید، سطح جونده دندانها را مسواک کنید.

برای این کار مسواک را بر روی سطح جونده دندانها کمی فشار دهید تا موهای مسواک به خوبی به داخل شیارهای سطح جونده وارد شود. بعد چند بار، مسواک را به جلو وعقب بکشید تا سطح جونده به خوبی تمیز شود

8 – تمامی اعمالی که گفته شد، در فک دیگر نیز تکرار کنید تا تمام دندانهای آن فک نیز با استفاده از مسواک تمیز گردد

9 – چون خرده های مواد غذایی و میکروبها روی سطح زبان جمع می شود بهتر است روی زبان را هم با مسواک تمیز کنید. برای این کار مسواک را در عقب زبان قرار دهید و به طرف جلو بکشید. این کار را چند بار انجام دهید. تمیز کردن زبان نقش مهمی در از بین بردن بوی بد دهان دارد

10 – پس از مسواک کردن دندانها و زبان، دهان را چند بار با آب بشوئید. ماساژ دادن لثه ها با انگشت پس از مسواک کردن مفید می باشد

11 –  وقتی مسواک کردن دندانها تمام شد مسواک را خوب با آب بشویید و در جایی دور از آلودگی نگهداری کنید

توجه داشته باشید که هیچ وقت مسواک خیس را در جعبه سربسته نگذارید چون مرطوب ماندن مسواک باعث رشد میکرووبهای روی آن میشود