ساختار بیمارستان

تعریف بیمارستان :

مهمترین واحد ارائه خدمات درمانی است . بیمارستان واحدی است که حداقل دارای 15 تخت با تجهیزات

و خدمات عمومی پزشکی لازم و حداقل دو بخش داخلی و جراحی همراه با گروه پزشکان متخصص باشد

ساختار بخش عمومی :

1 -  بخش باید دارای پنجره و اتاق های بیماران نور گیر باشد

2 - پنجره های توری داشته باشند

3 - سیستم گرما و سرما در بخش مناسب باشند

4 - فاصلۀ بین تخت ها مناسب ، در بیمارستان های آموزشی فاصله تخت ها بیشتر باشد تا دانشجویان

بتوانند اطراف بیمار قرار گیرند و آموزش ببینند

5 - درب اتاق ها از نظر اندازه و پهنای مناسب جهت حرکت و ورود و خروج برانکارد و صندلی چرخدار باشد

6 - در صورت نیاز به همراه امکانات جهت همراه بیمار صندلی یا مبل های تخت خوابشو وجود داشته

باشد

7 - راهروی ورودی بخش تنگ و تاریک نباشد ، پهنای مناسب و پنجره داشته باشد

8 - استیشن پرستاری بهتر است در وسط بخش باشد و بخش به صورت u شکل ساخته شود  تا پرسنل

کاملاً به اتاق های بیماران مسلط باشند

9 - اتاق ترتیمنت یا اتاق درمان که در آن قفسه دارویی بیماران – ترالی دارو – سرم ، ترالی اورژنس

محتویات ترالی توضیح داده شود

10 - اتاق رئیس بخش

11 - اتاق منشی بخش

12 - اتاق استراحت پرسنل

13 - نماز خانه

14 - اتاق معاینه

15 - اتاق پانسمان ( تخت معاینه ، ترالی ، پانسمان و لوازم لازم جهت انجام پاسمان مانند پک های

پانسمان )

16 - سرویس بهداشتی

17 - تی شو ی و بوپن واشر

18 - انبار بخش

19 - اتاق بین ( لوازم و ملحفه و البسه آلوده )

20 - کلاس درس ( در بیمارستان های آموزشی )

ساختار بخش ICU          Intensive Care Unit       

1 - وجود فضای کافی بین تخت های ICU  فاصله 3- 5/2 متر برای رسیدگی پرسنل به بیماران و پیشگیری

از انتقال عفونت در بیماران

2 - پارتیشن بندی به علت مجزا شدن بیماران و عدم انتقال عفونت

3 - نصب و تعبیه دستشویی ابتدای ورودی بخش و در جای مناسب جهت شستن دست

4 - اتاق ایزوله در صورت در صورت امکان با امکانات شستن دست

5 - فضای مناسب جهت انبار ، جای زباله و مواد ضدعفونی کننده

6 - استفاده از دکوپست ( ضدعفونی کننده های الکلی ) بالای سر بیماران جهت استفاده پرسنل

تریتمنت

7 - توالت ها خارج از فضای ICU باشد

تهویه ICU   :

1 - تهویه باید سیستم مرکزی باشد

2 - پنجره ها باید همیشه بسته باشد تا هوای آلوده وارد نشود . آوردن گل و گلدان ( طبیعی ) ممنوع

می باشد

3 - در ICU  هرگز نباید از پنکه یا پنکه سقفی استفاده شود زیرا باعث انتقال عفونت و آلودگی می شود

4 - پرسنل غیر ICU در صورت ورود به بخش ICU باید نکات ذیل را رعایت کنند

5 - پوشش خارج بیمارستانی و روپوش خود را خارج نمایند و گان بپوشند

6 - دستهای خود را در ورودی ICU  بشویند

7 - قبل از ترک بخش دست های خود را بشویند

8 - پرسنل ICU  باید موارد ذیل را رعایت نمایند

9 - پوشیدن دستکش جهت خالی کردن بگ ادرار ، گرفتن IU   ، جابجایی و ساکشن ترشحات تنفسی

الزامی است

10 - در تمامی بین بیماران دستکش تعویض و دست شسته شود

11 - در صورتی که بیمار ترشحات عفونی داشت و یا قسمتی از بدن بیمار عفونی بود  و روی یونیفرم

پوشیده شود

12 - برای مراقبت روتین کفش و کلاه لازم نیست

13 - جهت ساکشن تر شماست تراشه درمان و دهان از عینک محافظ و شیلدا استفاده شود

14 - برای بخور بیماران از آب مقطر و استریل استفاده شود

15 - لوله و نتیراتور توسط پرستار 4-3 روزی یکبار لازم است تعویض شود

16 - ماسک اکسیژن و نلاتون یکبار مصرف است

17 - در صورت آلوده شدن آمبو بگ پس از شستشوی کافی ترشحات با آب و مایع صابون و سپس

آبکشی در محلول گلوتار آلدنید 2 % به مدت 20 دقیقه غوطه ور شود و سپس آبکشی و خشک شود

18 - ملاقات کننده در ICU باید محدود باشد و بهتر است ساختار ICU طوری باشد که یک راهرو خارجی

داشته باشد از آنجا از پشت شیشه بیماران قابل رویت باشند که نیاز به وردود همراه داخل بخشی

نباشد

19 - کلیه موقعیت ها باید مجهز به مانیتورینگ ( که همراه با فشار سنج ، پالس اکسی متر و وسیله

اندازه گیری درجه حرارت )

20 - ساکشن و اکسیژن مرکزی باشند . تخت ها سه شکن و قابلیت لازیشن دادن داشته باشند 

21 - به علت نیاز متعدد و مکرر به اندازه گیری A3 بیماران ICU   ها لازم است مجهز به دستگاه ABG

باشند

اتاق عمل (Operating Room) :

طرح و بنای اتاق عمل در همه بیمارستان یکسان نیست و بی شک بین اتاق های عمل مختلف

متناسب با نیازها و امکانات بیمارستان و نوع بیماران مورد پذیرش تفاوت هایی به چشم می خورد ولی

هدف اصلی در تمامی این طرح ها افزایش هر چه بیشتر ایمنی بیمار و کارکنان اتاق عمل است

1 - اتاق های عمل باید به گونه ای طراحی و بنا شود که از سویی انتشار عفونت به داخل حوزه عمل

جراحی را مانع شوند و از سویی دیگر ، سرایت عفونت از این اتاق ها به بخش های دیگر بیمارستان را

جلوگیری نمایند . این ضابطه بی شک کلی از اساسی ترین ملاک هایی است که در ساخت هر اتاق

عمل باید رعایت شود معمولاً در قسمت هایی از بیمارستان که آمد و شد زیاد است یا جریان هوای

سریع و     وجود دارد اقدام به ساختن اتاق عمل نمی کنند بلکه آن را در قسمتی که کمابیش وضعیتی

مستقل و مجزا دارد بنا می نمایند

2 - در اتاق عمل لازم است که برای قسمت های تمیز و آلوده محل های جداگانه و مشخصی در نظر

گرفته شود

3 - درب اتاق عمل باید به اندازه کافی عریض باشد تا کار انتقال بیمار از روی برانکار بخش بر روی برانکار

اتاق عمل به اشکال برخورد نکند

4 - بهتر است باز و بسته شدن درب های اتاق عمل خودکار انجام شود ( چشم الکترونیک )

5 - در نزدیکی اتاق عمل ، اتاق رختکن پرسنل و پزشکان ( خانم و آقا ) مجزا وجود دارد و این رختکن از

طریق درب دوم به داخل راهرو اتاق عمل راه می یابند . در رختکن باید هر شخص کمد مخصوص تعویض

لباسی داشته باشد و لباسهای خارج اتاق عمل مجزا از لباس های اتاق عمل باشند و کفش بیرون با

کفش داخل باید متفاوت باشد

6 - دیوار تا اتاق عمل باید قابل شستشو باشد غیر قابل نفوذ و به رنگ نیمه مات باشد

7 - پوشش دیوار ها نباید گرد و غبار را به خود بگیرد و بایستی نسبت به استفاده نسبت به استفاده

مکرر از مواد ضد عفونی کننده مقاوم باشد مزیت نیمه مات بودن رنگ اتاق عمل جلوگیری از خستگی

چشم جراح و سایر افراد تیم جراحی در نیمه انعکاس نور بر روی دیوارهاست

8 - دیوارها باید عاری از لبه ، طاقچه ، کنج باشد یعنی گرد باشد

9 - تخت عمل باید در محلی قرار گیرد که کارکنان اتاق عمل به راحتی و آزادی کامل بتوانند کار خود را

انجام دهند

10 - سقف اتاق عمل ارتفاع اتاق عمل از کف تا سقف نباید از 3 متر کمتر باشد پوشش سقف باید از نوع

آگوستیک ( گیرنده صدا ) و دارای سطحی صاف و قابل شستشو باشد

11 - کف اتاق عمل باید ضد جرقه ( الکتریسیته ساکن ) باشد ، بدون سر و صدا ، قابل شستشو ، مقاوم

در مقابل مواد شیمیایی باشد . کف شوی نداشته باشد زیرا این سوراخ می تواند موجب انتقال و انتشار

میکرو های بیماری زا گردد

روشنایی اتاق عمل :

1 - اگر قرار است در اتاق عمل پنجره نصب شود بهتر است که این پنجره در محلی قرار داشته باشد که

آفتاب از آن به داخل اتاق عمل راه پیدا نکند .

2 - پنجره باید کوچک و دوجداره باشد و در میان دوجداره از آن برا ی جلوگیری از ورود خاک به داخل اتاق

عمل و ایجاد تاریکی و در مواقع لزوم پرده کرکره ای نصب گردد و پرده ها در بین اعمال جراحی گردگیری

شود .

3 - روشنایی اتاق عمل باید نور مصنوعی تأمین شود و در مواقع قطع برق باید ژنراتور یا برق اضطراری

داشته باشند .

4 - بهترین نوع چراغ برای اتاق عمل چراغ سیالتیک است این چراغ نور را در محل عمل جراحی متمرکز

می کند به آسانی قابل حرکت و جابجایی است ، قابل شستشو و غیر قابل انفجار است

5 - حرارتش کم و گرما ایجاد نمی کند در صورت نیاز به نور بیشتر می توان از یک چراغ سیالتیک متحرک

استفاده کرد در اتاق عمل اتاق های مختلف وجود دارد مانند اتاق منشی ، اتاق بیهوشی ، نهار خوری –

نماز خانه – اتاق       و (شستشوی ضدعفونی کردن دستها ) اتاق وسایل استریل یا اتاق پکینگ ، اتاق

شستشوی وسایل جراحی اتاق های وسایل نظافت – اتاق های عمل با تخت عمل ، انبار

سیستم تهویه اتاق عمل :

تهویه اتاق عمل نباید طبیعی باشد زیرا اجازه ورود گردو غبار را می دهد

سیستم تهویه باید ویژگی های زیرا را داشته باشد :

1 - باید هوای عاری از میکروب به داخل اتاق عمل و اطراف آن جریان یابد

2 - جریان هوا باید طوری هدایت شود که با وارد شدن هوای تمیز به داخل اتاق عمل هوای کثیف از آن

خارج گردد .

3 - باید از ورود هوای آلوده اطراف به داخل اتاق عمل جلوگیری شود .

4 - فشار هوا در اتاق عمل که جراحی انجام می شود باید از فشار هوای قسمت های نیمه تمیز بیشتر

باشد این فشار مانع جریان یافتن هوای قسمت های نیمه تمیز به داخل اتاق جراحی می شود ( تهویه

فشار مثبت حداقل 15 بار تعویض هوا ورود از سمت سقف و خروج نزدیک به کف اتاق )

5 - در یک نوع سیستم تهویه هوا از میان یک صافی که ذرات خارجی را می گیرد . می گذرد و پس از

عبور از میان جدارهای گرمی به داخل اتاق جریان پیدا می کند این گرما میکروب های موجود در هوا را از

بین می برد ( اولتراویوله)

6 - درجه حرارت اتاق عمل نباید زیاد باشد زیرا گرمای زیاد امکان ایجاد جرقه را بیشتر می کند حرارت 24

تا 18 درجه سانتی گراد کافی است . رطوبت هوای اتاق عمل بین 55 تا 50 درصد می باشد

7 - درها باید بسته باشد و رفت و آمد محدود شود

اتاق ریکاوری :

قبل و پس از عمل جراحی بیمار به اتاق بهبودی منتقل می شود اصولاً بیماران بعد از عمل در این اتاق

تخت مراقبت پرستار و متخصص بیهوشی قرار می گیرند . و حداکثر تا 12 ساعت هم بیمار تحت نظر می

ماند و سپس به بخش تحویل می گردد . در صورتیکه حال بیمار خوب باشد بلافاصله پس از به هوش

آمدن با نظر متخصص بیهوشی به بخش بر می گردد . در اتاق ریکاوری دستگاه شوک ، پالس اکسی

متری ، ECG و مانیتورینگ ، ساکشن ، ترالی اورژانس و ....  موجود باشد

اتاق وسایل نظافت :

 یکی در محوطه اتاق عمل و یکی در خارج اتاق عمل است و وسایل نظافت داخل و خارج اتاق عمل به

طور جداگانه در محل های مربوطه به خود شسته و ضدعفونی می شوند

اتاق شستشوی وسایل جراحی :

این اتاق برای شستن وسایل جراحی مورد استفاده قرار می گیرد و باید کاملاً روشن باشد . در این اتاق

باید دستشویی به تعداد کافی و نیز قفسه هایی برای چیدن وسایل شسته شده وجود داشته باشد

وسایل استفاده شده باید ابتدا با آب و مایع شستشو شسته و پنس ها و ...  برس کشیده شود سپس

آبکشی و خشک شود و در محلول ضد عفونی کننده غوطه ور و سپس آبکشی و خشک و پک شود

اتاق وسایل استریل یا پکینگ :

وسایل استریل در این اتاق نگهداری می شوند قضیه هایی دارد و بسته های مختلف استریل شده در

آن ها جای می گیرند – این بسته ها باید از نظر تاریخ استریل چک شوند 15 روز یکبار در جای خشک و

در طبقات بالایی نگهداری شوند و باید یک دفتر راهنما داشته باشند که چه وسایلی در کدام قفسه ها

قرار دارند

اتاق استریلیزاسیون مرکزی CSR :

روش های استریلیزاسیون و دستگاههای استریل کننده متداول در مراکز درمانی از مهمترین منابع و

راههای انتشار و انتقال عفونت های بیمارستانی عدم توجه به استریل نمودن صحیح ابزار و لوازم جراحی

ذکر شده و روی آن تأکید می شود

بهترین عوامل برای رسیدن به استریلیزاسیون موثر

1 - آموزش کارکنان : که باید به صورت مستمر انجام شود

2 - نیروی انسانی : توجه به تعداد افراد شاغل دلخوه عملکرد آن ها

3 - عملکرد دستگاهها : دستگاههای مورد استفاده اجهت استریلیزاسیون باید استاندارد شده و از

کارخانجات معتبر تهیه شود

4 - فضای فیزیکی که باید مناسب باشد شامل ناحیه پرسنل ، تفکیک لوازم آلوده و شستشو ناحیه

استریل نمودن ، نگهداری و تحویل لوازم استریل

5 - از اساسی ترین اصول در CSR ایجاد تهویه مناسب و شستشوی مستمر و نظافت سطوح می باشد