خواننده عزیز ، این اطلاعات به تعدادی از سوالات شایع در مورد بیماری ایدز پاسخ می دهد

و مسلم است که شامل همه اطلاعات نیست

و جایگزین صحبت و مذاکره شما با پرستار و پزشک نخواهد بود

 

ایدز

ایدز یا سندرم نقص اکتسابی سیستم ایمنی ، نوعی اختلال در سیستم ایمنی است که برای اولین بار در سال 1980 به دنبال بروز موارد بسیاری از سرطان ها از جمله سارکوم کاپوزی و تعدادی از عفونت ها مثل ذات الریه در مردان هم جنس بازگزارش گردید. در این بیماری ، فرد به عفونت های سخت فرصت طلب و یا بیماری های بدخیم مبتلا می شود.

عامل این بیماری ، ویروس HIV است که به گلبول های سفید خون گرایش دارد . این ویروس به  گلبول های سفید حمله کرده و پس از تبدیل آن به سلول غول پیکر چند هسته ای ، باعث مرگ سلول می شود و انتشار ویروس تولید شده معمولاً با از دست دادن حیات سلول همراه است . کاهش تعداد گلبول سفید خون منجر به کاهش عملکرد سیستم ایمنی و بروز علائم بیماری می شود. ( در واقع اختلال اصلی در این بیماری کاهش سلول های T کمک کننده است که عامل اصلی محافظت از بدن است ) .

 

مراحل مختلف بیماری شامل موارد زیر است :

 1-عفونت حاد :

در عفونت حاصل از ویروس ایدز چندین مرحله مشاهده می شود. ابتدا ویروس به تعداد زیاد در بدن تکثیر یافته و به طور آزاد در مایع مغزی نخاعی ،جریان خون و در سیستم لنفاوی جایگزین می شود. همراه با اولین موج تکثیر ویروس علائمی چون تب ، کهیرهای پوستی ، سردرد ، تهوع ، عرق شبانه و علائمی شبیه به آنفولانزا ظاهر می شود . سپس در طی چند هفته ( یک هفته تا سه ماه ) پاسخ ایمنی برضد ویروس HIV ایجاد شده و مقدار ویروس درخون و مایع مغزی نخاعی به سرعت کاهش یافته و علائم اولیه از بین می رود هر چند که ویروس هنوز در خون وجود دارد.

 2-عفونت نهفته :

پس از عفونت حاد یک دوره متغیر نهفتگی بالینی ایجاد می گردد که با فقدان علائم قابل انتساب به HIV مشخص شده و معمولاً یک دهه به طول می انجامد . علی رغم دوره طولانی نهفتگی ویروس ، همانند سازی فعال HIV متوقف نمی شود و گلبول های سفید خون در اثر همانند سازی سریع HIV تخریب می شوند به این ترتیب کاهش پیش رونده گلبولهای سفید خون به کاهش بیشتر ایمنی منجر می گردد.

 3-دوره بالینی :

کاهش گلبول های سفید خون به خصوص از نوع سلول های T کمک کننده اولین نشانه شروع دوره بالینی و مرحله سوم بیماری است  . این کاهش متوالی ، همراه با تورم غدد لنفاوی بروز می کند . علائم دیگر در این مرحله شامل کاهش وزن بدن ، ضعف ، خستگی ، خواب آلودگی ، بی اشتهائی ، درد های مبهم شکمی ، اسهال بدون دلیل مشخص ، تب شبانه ، سردرد ، خارش ، بزرگی طحال ، ضایعات پوستی و مخاطی است . در این مرحله تعداد گلبول های سفید خون شیبی آهسته به طرف پائین داشته و مرتباً کاهش می یابد .

عفونت های فرصت طلب، از علل اصلی ناتوانی و مرگ ومیر در مبتلایان به مراحل انتهائی عفونت HIV محسوب می شوند . عواملی که در افراد با ایمنی طبیعی به ندرت بیماری ایجاد می کنند، سبب عفونت های بسیار شدید در افراد مبتلا به ایدز می گردند که شایع ترین آنها عبارت از عفونت با تک یاخته ها ، عفونت های قارچی، عفونت های باکتریایی از جمله  سل و حصبه و عفونت های ویروسی از جمله هپاتیت B است همچنین به دلیل سرکوب سیستم ایمنی ، استعداد ابتلا به انواع سرطان ها از جمله سارکوم کاپوزی ، سرطان گردن رحم و سرطان های مقعدی و تناسلی بسیار افزایش می یابد.

شایع ترین عوارض عصبی ویروس HIV عارضه زوال عقلی ایدز است که از تظاهرات ویروسی بیماری بوده و در 65-25 درصد افراد مبتلا رخ داده و منجر به علائمی همچون ضعف حافظه ، اختلال تمرکز و غییرات رفتاری می شود . با کاهش تعداد گلبول های سفید به مقدار بسیار زیاد و بروز عوارض ناشی از عفونت های فرصت طلب نهایتاً مرگ عارض می گردد .

 راه های انتقال :

HIV از طریق مایعات بدن به واسطه رفتارهای پرخطر مثل تماس جنسی با شریک مبتلا به ویروس ، هم جنس بازی در آقایان و استفاده از داروهای تزریقی به ویژه در معتادان منتقل می شود . افرادی که خون و فرآورده های خونی آلوده به ویروس ایدز را دریافت می کنند ، بچه هائی که از مادران مبتلا به ایدز متولد می شوند ، بچه هائی که به وسیله مادران مبتلا به ایدز شیردهی می شوند و کسانی که در تیم درمانی کار می کنند به دلیل احتمال وارد شدن سوزن آلوده به ترشحات فرد بیمار به بدنشان در معرض خطر هستند . نکته این جاست که افراد آلوده بدون علامت، بزرگترین عامل انتقال شخص به شخص می باشد.

 روش درمان داروئی :

 از داروهای ضد ویروس بسیار فعال برای درمان ایدز استفاده می شود علاوه بر این معمولاً از دو دارو یا بیشتر برای دستیابی به نتایج مطلوب با کم ترین عوارض جانبی استفاده می شود . ترکیب چند دارو احتمال مقاومت داروئی رانیز کاهش می دهد عمده ترین داروئی که در حال حاضر استفاده می شود zidovudine است.

 تست های تشخیصی :

در صورتی که بنا به هر دلیل افراد مشکوک به تماس با ویروس HIV شدند جهت اطمینان خاطر  مراکز آزمایشگاهی قادر به خون گیری از شخص و انجام آزمایشات تشخیصی لازم است . آزمایشگاه های سطح شهر و آزمایشگاه مستقر در مرکز انتقال خون امکانات لازم برای انجام تست های تشخیصی را دارا می باشند. تست هائی که معمولاً برای تشخیص ویروس ایدز استفاده می شود الیزا وبلات می باشد .

 تخصص مربوطه :

در صورت نیاز به مشاوره و استفاده از راهنمائی های لازم درمانی می توان ازپزشکان متخصص عفونی که در این زمینه دارای اطلاعات کافی و مورد نیاز می باشند کمک گرفت.

 راههای پیشگیری :

 تنها راه جلوگیری از گسترش اپیدمی جهانی HIV برقراری نحوه ای از زندگی است که فاکتورهای خطر ذکر شده را به حداقل رسانده یا حذف کند بنابراین باید دانست که :

ü   خطر انتقال عفونت از فرد آلوده به دیگران از راه مقاربت جنسی ( از راه واژن با مقعد)  وجود دارد استفاده مناسب ومداوم از کاندوم انتقال ویروس را کاهش می دهد هر چند پیشگیری صدردصد نمی باشد.

ü   وسایلی که پوست را سوراخ می کند نظیر سوزن های زیر جلدی ، طب سوزنی و.... باید قبل از استفاده مجدد استریل شوند یا دور ریخته شوند وسایل داندانپزشکی باید قبل از استفاده بعدی به وسیله حرارت استریل شوند.

 توصیه به بیمار:

1-     داروها را همانگونه که تجویز شده مصرف کنید .

2-  مسواک ، تیغ اصلاح و سایر وسایل شخصی که ممکن است با خون آلوده شود نباید به طور مشترک استفاده شود.

3-     شما بایستی از اهداء خون ، پلاسما، اعضای بدن یا بافت های دیگر خودداری کنید.

4-  اغلب کسانی که HIV مثبت هستند نیازی به تغییر شغل خود ندارند ، مگر آنکه در زمینه کار، خطر انتقال از طریق خون یا مایعات بدن وجود داشته باشد. انتقال HIV از طریق غذا مشاهده نشده است .

5-  در صورت نیاز به مراقبت های پزشکی یا دندانپزشکی باید به افراد مشمول مراقبت از خود، اطلاع دهید که آزمایش HIV شما مثبت است تا اقدامات لازم برای جلوگیری از انتقال عفونت به  دیگران صورت پذیرد.

منابع :

1-     Sexual Transmission of HIV .Rachel R ;NEW ENGL J  Med; 1997:337(11):799

2-     Joint United Nations Programme on HIV/AIDS and world health Organization (2003) .AIDS Epidemic Update : December 2

3-     Stone A .Microbicides: a new approach to preventing HIV and other sexually transmitted infections . Nat Rev 2002 ; 1:977-985.

4-     Centers for Disease Control . Update : barrier protection against HIV infection and other sexually transmitted diseases . MMWR 1993:42:589-597

5-     WILLIAMS BG et al ; patterns of. S Afr J Science 2000:96:305-312

6-     . ASK a colleague. Expert Nurse's Answer More than 1000 Complex clinical questions . Lww; 2005

7-     Hand book of Brunner & suddarth Medical surgical Nursing. LWW.2008