خواننده عزیز این اطلاعات به تعدادی از سوالات شایع در مورد وبا پاسخ می دهد

و مسلم است که شامل همه اطلاعات نیست

و جایگزین صحبت و مذاکره شما با پرستار و پزشک نخواهد بود

وبا

 تعریف :

یک باکتری به اسم ویبریوکلرا ، بیماری وبا را ایجاد می کند میکروب از راه دستگاه گوارش وارد بدن می شود و در روده کوچک تولید سم می کند. مشخصه اصلی بیماری اسهال بسیار شدید و آبکی است که به سرعت منجر به کم آبی شدید بدن می شود و در 50% بیمارانی که درمان نشده باشند، منجر به مرگ می شود. 

 علائم بالینی :

در بعضی موارد علائم بیماری بسیار خفیف است و گاهی نمی شود آن را از سایر مواردی که منجر به اسهال می شود تشخیص داد. اما به طور کلی و در موارد همه گیری بیماری علائم زیر دیده می شود :

 1- اسهال آبکی شبیه لعاب برنج با حجم و دفعات بسیار زیاد

2- اسهال بیمار بوی ماهی می دهد

3- استفراغ آبکی که ممکن است قبل یا بعد از شروع اسهال شروع شود.

4- دل درد ممکن است وجود داشته باشد اما نه دل درد واضحی که به طور معمول در موارد اسهال دیده می شود

5- تب غیرمعمول است.

 شخص مبتلا به وبای شدید حجم بسیار زیادی از مایعات بدنش را از دست می دهد (500-100 سی سی در ساعت) و در واقع عوارض بیماری به دلیل کم آبی شدید بدن ایجاد می شود علاوه بر آب، بدن دچار کمبود پتاسیم نیز می شود که این کمبود پتاسیم هم می تواند علائم و عوارضی ایجاد کند.

 تشخیص :

وبا باید در همه موارد اسهال و استفراغ شدید و کم آبی گسترده در نظر گرفته شود .معمولا قبل از مسجل شدن وبا درمان آغاز می شود به طور معمول تشخیص بیماری براساس علائم بالینی بیمار و  نتایج آزمایش مدفوع صورت می گیرد.

 درمان :

هدف عمده درمان اصلاح کم آبی بدن از طریق تجویز مایعات خوراکی و تزریق وریدی و از بین بردن باکتری عامل بیماری است.

 مایعات خوراکی :

مایعات خوراکی شامل ORS می باشد. یک بسته ORS باید در یک لیتر آب جوشیده سرد شده حل شود و به ازای هر بار دفع مدفوع آبکی  نوشیده شود. دریافت به موقع ORS میزان مرگ و میر را از 50 درصد به 10 درصد کاهش می هد.

  • مایعات تزریقی  :

مایعات تزریقی یا سرم درمانی جهت تصحیح کم آبی بدن در بیمارانی که بیش از 10%  وزن بدنشان را به دلیل کم آبی از دست داده اند انجام می شود و به محض اینکه بیمار قادر به نوشیدن باشد، درمان با محلول های خوراکی آغاز می شود. علاوه برآب؛ الکترولیتهایی مثل سدیم و پتاسیم نیز جایگزین می شوند.  

  • آنتی بیوتیک درمانی :

درمان با آنتی بیوتیک در مبتلایان به وبا ضروری نیست اما به دلیل اثرات مفیدی که بر روی حجم اسهال دارند و باعث کاهش آن می شوند، غالباً استفاده می شوند. این داروها معمولاً به صورت خوراکی و پس از اینکه  استفراغ متوقف شده باشد و بیمار به اندازه کافی مایعات دریافت کرده باشد، تجویز می شوند.

شایع ترین آنتی بیوتیکی که استفاده می شود تتراسایکلین است (500میلی گرم 4 بار در روز برای مدت 3روز ). اما گاهی یک دوز داکسی سایکلین (300میلی گرم) همان اثر تتراسایکلین را اعمال می کند و به دلیل اینکه هزینه کمتری دارد و یک دوز بیشتر نیست ترجیح داده می شود. برحسب نیاز و با نظر پزشک ممکن است از داروهای دیگری نیز استفاده شود. 

 راه های انتقال:

انتقال میکروب وبا از طریق آب وغذای آلوده صورت می گیرد به ویژه آب آلوده که مخزن عامل بیماری محسوب می شود. اغلب موارد آلودگی آب در خانه، زمانی است که فاضلاب با آب آشامیدنی تماس پیدا کند یا مواردی که منبع آب آشامیدنی شهر به میکروب وبا آلوده شده باشد.

غذاهای دریایی ناپخته و خام، مواد خوراکی تهیه شده توسط دست فروشان و فروشندگان دوره گرد، میوه و سبزی نشسته از راههای مهم انتقال بیماری هستند. 

 پیشگیری  :

وبا از طریق آب و غذای آلوده به میکروب منتقل می شود بنابراین روشهای پیشگیری بر پایه این راه انتقال بنا شده است. پرهیز از استفاده از منابع آب غیربهداشتی و تصفیه نشده، غذاهای تهیه شده توسط دست فروشان و فروشندگان دوره گرد، غذاهای دریایی خام یا پخته نشده و سبزیجات خام به ویژه در مواردی که شیوع وبا انتظار می رود بسیار با اهمیت است. 

 توصیه های لازم  :

  • دست ها را قبل از شروع تهیه غذا، قبل از مصرف غذا و قبل و بعد از اجابت مزاج بشوئید.
  • از قراردادن میوه و سبزی نشسته در داخل یخچال خودداری کنید.
  • هرچه فاصله زمانی بین پخت غذا و مصرف آن کم تر باشد احتمال آلوده شدن غذا کمتر می شود.
  • از منبع آب سالم و بهداشتی استفاده کنید.
  • از مصرف غذاهای سرد شده اجتناب کنید.
  • گوشت وماهی را بطور کامل بپزید. 

 روش صحیح ضدعفونی کردن میوه و سبزیجات :

  • ابتدا میوه و سبزیجات را شستشو دهید تا مواد زائد و گل و لای آن پاک شود.
  • در داخل یک ظرف 5 لیترآب و 15قطره مایع ظرفشویی ریخته و کاملاً حل نمایید و بهم بزنید تا تمام سبزی داخل کفاب قرار گیرد مدت 5 دقیقه سبزی را در این محلول قرار نگهدارید.
  • میوه و سبزی را با آب تمیز شستشو دهید.
  • یک گرم (نصف قاشق چایخوری) پودر پرکلرین ( یا ماده ضدعفونی کننده سبزیجات که در داروخانه ها موجود است) را در  پنج لیترآب حل کنید به مدت پنج دقیقه میوه و سبزی شسته شده را در محلول کلر نگهدارید و در پایان میوه و سبزی را با آب سالم به خوبی شستشو داده و مصرف کنید. در صورتی که پودر پرکلرین در دسترس نباشد می توان از 2 قاشق غذاخوری وایتکس در پنج لیتر آب به مدت پنج دقیقه استفاده کرد. 

 نکته مهم :

وبا به سرعت سرایت پیدا می کند بنابراین رعایت نکات فوق باعث پیش گیری از بروز همه گیری وبا (اپیدمی وبا) می شود.

منابع :

1-Butterton ;J Approach to the patient with vibrio cholerae infection available on www.upto date.com, last updated: March 2008

2- Consensus sequence for binding of SmcR, a vibrio vulnificus Luar homologue and genome-wide identification of the SmcR regulon: JBiol chem. June 2008