هورمون هاى تیروئید ( T3 و T4 ) از اسید آمینه تیروزین مشتق مى شوند. حدود 95 درصد هورمونى که از غد ه تیروئید ترشح مى شود ، به صورت T4 (تیروکسین) است. با وجودى که میزان ترشح T3 از غده تیروئید بسیار ناچیز است، این هورمون نقش اصلى را ایفا مى کند. قسمت اعظم T3 موجود در خون از تبدیل T4 به T3 در بافت هاى محیطى از جمله کبد، کلیه و جفت بوجود مى آىد . البته بافت هایى چون مغز و هیپوفیز نیز مى توانند T4 را به T3 تبدیل کنند ، اما T3 حاصل وارد خون نمى شود و اثر خود را در همان مکان بر جاى مى گذارد . به طور کلى، 80 درصد T3 موجود در خون در کبد و 20 درصد آن در تیروئید ساخته مى شود...


اهمیت اندازه گیرى T3

باوجود تبدیل شدن T4 به T3 در بافت هاى محیطى، باز هم مقدار T4 در خون از T3 بسیار بیشتر است. بنابراین، اندازه گیرى T3 به طور معمول ضرورى نیست. به عنوان مثال، در شروع کم کارى تیروئید با کاهش فعالیت تیروئید، T4 کاهش مى یابد ولى چون در بافت هاى محیطى T4 به T3 تبدیل مى شود ، مقدار T3 کاهش نمى یابد. زیرا T4 بیشترى به T3 تبدیل مى شود. از این رو، با وجودى که در این شرایط رابطه معکوسى بین T4 و TSH وجود دارد، اما تغییر چندانى در میزان T3 مشاهده نمى شود. بنابراین، اندازه گیرى آن به تشخیص کمکى نمى کند. اما ، در دو مورد اندازه گیرى T3 ضرورى است.

• اشکال در عملکرد بافتهاى محیطى که T4 را به T3 تبدیل مى کنند؛ در این مورد، با وجودى که سطح TSH و T4 عادى است، اما سطح T3 پایین است. در این مواقع، به جاى تولید T3 از T4 ، هورمون غیر فعالى به نام rT3 (ترى یدوتیروئین معکوس) ساخته مى شود. با توجه به این که اندازه گیرى rT3 انجام نمى شود، به اندازه گیرى T3 اکتفا مى کنیم. کاهش T3 ، بیان کننده اختلال در بافتهاى محیطى است.

• تیروتوکسیکوز T3 ؛ در این حالت، با وجود عادى بودن سطح T4 و TSH ، به دلیل افزایش تولید T3 درتیروئید، مقدار آن در خون بالا مى رود و چون هورمون فعال T3 است ، عوارض پرکارى تیروئید را در غیاب افزایش T4 و TSH مشاهده مى کنیم.