الکتروکاردیوگرافی (الکتروکاردیوگرام (ECG،EKG)
نوع تست: الکترودیاگنوسیک
یافته های طبیعی: ضربان طبیعی قلب (دقیقه / ضربان 100-60 )
ریتم و موج طبیعی
تشریح تست و فیزیولوژی آن
ECG نمایش گرافیکی ایمپالس هایی است که قلب در طی یک سیکل قلبی تولید می کند. این ایمپالس های الکتریکی به سطح بدن هدایت شده و در سطح بدن توسط الکترودهای موجود بر روی اندام ها و سینه در یافت می شوند. الکترودهای مونیتور کننده، فعالیت الکتریکی قلب را در زوایای مختلف ثبت می کنند. لید های EKG از تعدادی الکترود تشکیل شده که بر روی هر اندام و قسمتهای مختلفی از سینه قرار گرفته اند. هر ترکیبی از این الکترودها لید نامیده می شود. EKG دارای 12 لید، نمایی وسیع از جریان الکتریکی قلب در سطوح مختلف نشان میدهد.
6 لید اندامی ( ترکیبی از الکترودهای قرار گرفته روی اندام ) و 6 لید سینه ای ( مرتبط به 6 محل روی سینه ) وجود دارد. لید های І و Πو Cلید های استاندارد اندام در نظر گرفته شده اند. لید І اختلاف پتانسیل الکتریکی بین بازوی چپ (LA) و بازوی راست (RA) ثبت می کند. لید Π اختلاف پتانسیل الکتریکی بین بازوی راست (RA) و پای چپ (LL) را ثبت کرده و لید Ш نشان دهنده اختلاف پتانسیل بین بازوی چپ(LA) و پای چپ (LL) است. الکترودهای پای راست (RL) در کلیه لید ها غیر فعال بوده وبه زمین متصل است. سه لید تقویت شده اندام (Augmented) وجود دارد avF-avL-avR ( (a augmented – تقویت شده ) (v vector – تک قطبی ) R-بازوی راست، L- بازوی چپ، F- پای چپ )
لید های تقویت شده اندام ها، اختلاف پتانسیل بین مرکز قلب و بازوی راست avR) ) و بازوی چپ (avL) و پای چپ (avF) را اندازه گیری می کنند. شش لید استاندارد سینه ای یا جلوی قلبی (Precordiol ، v6 ، v5 ، v4 ، v3 ، v2 ،v1 ) با قراردادن الکترودها در 6 موقعیت مختلف روی سینه ( در اطراف قلب ) ثبت می گردد.
EKG برروی کاغذ مخصوص که زمینه آن دارای خطوط افقی و عمودی است ثبت می شود تا بتوان فواصل زمانی ( محور X) و ولتاژ ( محور Y) را براحتی محاسبه نمود. مدت زمان با مربع های عمودی اندازه گیری می شود که از همدیگر mm1 فاصله داشته و هر مربع نمایانگر 04/0 ثانیه است. ولتاژ با مربع های افقی که از همدیگر mm 1 فاصله داشته اندازه گیری می شود.
5 مربع 1میلی متری معادل mr5/10 است.
یک EKG طبیعی از امواجی تشکیل شده که طبق قرارداد با حروف P، Q ، R ، S،T نامگذاری شده اند. امواج Q ، R ،S با همدیگر یک گروه را تشکیل داده به صورت کمپلکس QRS بیان می شود. مشخصات موج ها و فواصل زمانی به ترتیب زیر می باشد

موج P ، این موج و رپلاریزاسیون الکتریکی دهلیزها را که مربوط به انقباض دهلیزها است نشان میدهد. این موج نشان دهنده فعالیت الکتریکی صادره از گره سینوسی – دهلیزی SA است که در تمام دهلیز پخش میشود. اگر موج P وجود نداشته باشد یا تغییر شکل یافته باشد یعنی ایمپالس قلبی از خارج از گروه SA فشار گرفته است .
فاصله PR ، نشانه زمانی است که لازم است ایمپالس از گره SA به گره آتریورونتریکولر (AV) برسد. اگر این فاصله طولانی شود یک تاخیر در هدایت گره AV وجود دارد (مثل یک بلوک قلبی درجه یک ). اگر فاصله PR کوتاه گردد باید ایمپالس از یک راه میان بر به بطن رسیده باشد ( مثلا در سندرم ولف- پارکنسیون )
کمپلکس QRS ، این موج رپلاریزاسیون الکتریکی بطن را ( مربوط به انقباض بطن ها ) نشان میدهد. این کمپلکس از یک انحنای رو به پایین (منفی یا موج Q ) یک انحنای رو به بالا (مثبت یا موج R ) و یک انحنای کوچک رو به پایین ( موج S ) تشکیل شده است. پهن شدن کمپلکس QRS نشان دهنده پلاریزاسیون غیر طبیعی یا طولانی مدت بطنی ( مثلا در بلوک شاخه ای ) است.
قطعه ST ، این قطعه فاصله زمانی بین کامل شدن رپلاریزاسیون و شروع رپلاریزاسیون عضلات بطنی است. این قطعه ممکن است در ایسکمی گذرا ( مثل آنژین ) و آسیب عضلانی ( مثلا در مرحله اولیه انفارکتوس میو کارد ) بالا یا پایین برود.
موج T نشان دهنده رپلاریزاسیون بطنی ( یعنی بازگشت به فعالیت الکتریکی خنثی ) است. با آنالیز این امواج و فواصل آنها اطلاعات مهمی درباره قلب به دست می آید.
EKG و### برای تشخیص ریتم غیر طبیعی قلب (آریتمی ها و نیز آنفارکتوس میو کارد، اختلالات هدایتی قلب و هیپرتروفی بطن به کار می رود. دقت کنید که گاهی EKG در حضور بیماری قلبی طبیعی است به شرطی که بر روی فعالیت الکتریکی قلب تاثیر نگذاشته باشد.
در بیمارانی که در معرض دیس ریتمی های بدخیم بطنی هستند می توان یک EKG با سیگنال متوسط ( SAEKG) گرفت. این تست از چند صد موج QRS معدل گرفته تا پتانسیلهایی که احتمالا باعث دیس ریتمی های بطنی می شوند شناسایی شوند.
SAEKG ها یک پره کور سور مفید برای مطالعات الکتروفیزیولوژیکی قلب هستند، چرا که این روش قادر به شناسایی بیماران مبتلا به سنکوپ غیر قابل توجیه (بدلیل تالیکا روی بطنی ناشی از مطالعات الکتروفیزیولوژیکی است. SAEKG ها را میتوان در کنار بستر بیمار و در مدت زمان 15 تا 20 دقیقه انجام داد. در صورت نیاز باید دستوری جداگانه ( جدا از EKG استاندارد ) داده شود.
عوامل مداخله کننده:
- جایگذاری نادرست الکترودها
- اختلالات الکترولیتی
- تماس ناقص بین پوست با الکترودها
- حرکت یا انقباض عضلات حین انجام تست
- داروهایی که نتیجه را تحت تایثر قرار می دهند عبارتند از دیژیتال، کینیدین و بار بیتورات ها.

شیوه کار و مراقبت از بیمار
قبل از تست
- مراحل انجام آزمایش را برای بیمار توضیح دهید.
- به بیمار اطمینان دهید که احتیاجی به محدودیت غذا و مایعات نمی باشد.
- به بیمار اطمینان دهید که منشاء جریانات الکتریکی از بیمار خواهد بود و او در حین انجام تست هیچ چیز احساس نخواهد کرد.
- فقط بازوها و سینه بیمار را لخت کنید شکم و ران های بیمار را به طور مناسب بپوشانید.
حین انجام تست
به مراحل زیر در انجام تست توجه نمائید:
1. آن قسمت هایی از پوست را که الکترودها روی آن قرار می گیرند با سواپ الکلی یا گاز تمیز کنید تا چربی و مواد زاید پوست بر طرف شود. اگر مقدار موهای پوست بیمار زیاد باشد باید آنها را تراشید.
2. به منظور اطمینان بیشتر از هدایت جریان ما بین پوست و الکترودها از ژل الکترود استفاده کنید.
3. چهار لید اندام ها اغلب در رکابی قرار می گیرند که بوسیله آن دور اندام پیچیده می شود. دستگاههای جدید کلامپ هایی دارند که به راحتی باز شده و روی اندام نصب می شوند.
4. بیشتر کاردیولوژیست ها عقیده دارند که الکترود اندام ها باید در قسمت فوقانی بازو قرار گیرند زیرا لرزش عضلانی در این قسمت کمتر است.
5. لیدهای سینه را بسته به نوع دستگاه EKG بصورت تک تک، سه تا با هم
V1 –در فضای بین دنده ای چهارم (4ICS ) و در لبه راست استرنوم
V2 –در فضای بین دنده ای چهارم ( 4ICS) و در لبه چپ استرنوم
V3-بین V2 و V4
V4-در فضای بین دنده ای پنجم و در خط مید و یکولار
V5-همسطح V4 در خط اگزیلاری قدامی
V6-همسطح V4 درخط مید اگزیلاری
• روی برگه درخواست EKG داروهای مصرفی بیمار را قید کنید.
• توجه کنید که این کار توسط تکنسین یا پرستار یا پزشک در مدت زمانی کمتر از 5 دقیقه و در کنار با این بیمار یا کلینیک قلب انجام می شود.
بعد از تست
• الکترودها را از بدن بیمار جدا کرده و ژل را پاک نمائید.
• اگر بیمار حین انجام تست درد سینه پیدا کرد روی نوار EKG یا برگه درخواست EKG بنویسید ( EKG در حین در قفسه سینه ) ممکن است این درد با آریتمی های موجود در EKG رابطه داشته باشد.
یافته های غیر طبیعی
- آریتمی ( دیس ریتمی )
- نفارکتوس حاد میوکارد
- اختلالات هدایتی قلب
- هیپرتروفی بطن
- سندرم ولف – پارکنسیون – وایت
- بیماریهای سیستم هدایتی
-
- هیپرتروفی قلب
- انفارکتوس ریوی
- اختلالات الکترولیتی
- بریکارومت