نمونه گیری خون

 

باتوجه به اینکه در برخی موارد، نمونه گیری درمحلی خارج از آزمایشگاه صورت می گیرد

 وسپس نمونه به آزمایشگاه ارسال می شود لذا رعایت نکات زیر در هنگام نمونه گیری ،

 نگهداری وارسال نمونه الزامی می باشد.

 

 باید توجه داشته باشیم که ظاهر محل پذیرش ونحوه رفتار مسوول پذیرش در جلب اعتماد بیمار

 

 به آزمایشگاه وسیستم تشخیص بسیار مهم می باشد.اگر بیمار در مراجعه به آزمایشگاه محیطی

 

 بی نظم وکثیف را مشاهده نماید، نسبت به دقت وصحت نتیجیه آزمایش شک خواهد کرد.

 

 آنچه که بیمار در آزمایشگاه می بیند کیفیت انجام آزمایش نیست بلکه نحوه پذیرش ونمونه گیری

 

 می باشد.

 

 در رفتارپرسنل آزمایشگاه  می بایست جدیت ودلسوزی مشهود باشد. به هیچ وجه در حضور

 

 مراجعین شوخی وصحبتهای غیر حرفه ای نباید انجام پذیرد.

 

  پذیرش:

 

 1-     مشخصات بیمار را به دقت در دفتر پذیرش آزمایشگاه ثبت نمایید ( نام ، نام خانوادگی ، سن ، جنس ، نام پزشک معا لج ، تاریخ مراجعه )

 

2-     . زمان تحویل جواب آزمایشات را برای بیمار توضیح دهید .

 

3-     در صورتی که انجام آزمایش نیاز به ناشتا بودن بیمار دارد ، در همان مرحله پذیرش از ناشتا بودن بیمار اطمینان حاصل نمایید .

 

4-     به طور عادی جهت جلو گیری از بروز خطا در نتیجیه آزمایشات بیوشیمی خون بهتر است بیمار ناشتا باشد . بخصوص در مورد آزمایشاتی مثل قند ، تری گلیسرید ، کلسترول و اوره .( بطور معمول زمانی معادل 12 تا 14 ساعت را جهت ناشتا بودن در نظر می گیرند )

 

5-     در مورد CPK  و کراتینین ، بیمار حداقل 6 ساعت قبل از نمونه گیری از انجام هر گونه تزریق وفعالیت عضلانی خودداری نماید .

 

6-     نام و نام خانوادگی بیمار را به همراه آزممایشات در خواستی بر روی برچسب ثبت نمایید .

 

7-     جهت انجام آزمایش CBC  از ویال حاوی EDTA استفاده نمایید .

 

8-     جهت انجام آزمایش ESR از لوله حاوی سیترات سدیم استفاده نمایید .

 

9-     جهت انجام آزمایشات بیوشمی و سرولوژی از لوله آزمایش بدون ماده نگهدارنده استفاده نمایید .

 

10- قبل از شروع به نمونه گیری از آماده بودن کلیه وسایل ا ز قبیل گارو ، سرنگ یکبار مصرف ، پنبه ، الکل طبی ( 70تا 75 درجه ) اطمینان حاصل نمایید .

 

11-    باتوجه به نوع وتعداد آزمایشات از سرنگ مناسب (cc 2 ، 5cc، 10cc ) استفاده نمایید .

 

  نمونه گیری :

 

    1-     ورید بازو بهترین محل جهت نمونه گیری می باشد ، در صورتیکه به هر دلیل نتوان از ورید مذکور استفاده نمود میتوان از وریدهای پشت دست یامچ پا استفاده نمود ولی باید توجه داشته باشیم که استفاده از این وریدها همره با در بیشتری نسبت به وریدهای بازو می باشد .

 

2-     جهت نمونه گیری ، پس از مشخص نمودن ورید مورد نظرو بستن گارو با پنبه الکل محل را بخوبی نمایید .

 

3-     سوزن را از جهتی که برش آن به سمت بالا باشد ، وارد رگ نمایید .

 

4-     پس ازگرفتن خون به مقدار کافی ، گارو را باز نموده وسوزن را خارج می نماییم ، سپس محل را باپنبه الکلی محکم فشار می دهیم تا خون بند آمده واز بروز عوارضی از قبیل کبود شدن جای سوزن جلوگیری شود .

 

5-     باید سعس شود گارو بیش از یک دقیقه روی بازو بسته نشده باشد ، در غیر اینصورت 3- 2 درصد افزایش همو گلوبین ، هماتو کریت وشمارش گلبولهای قرمز را به دنبال خواهد داشت .

 

6-     سوزن را از سرنگ جدا نموده وسپس خون را به آرامی از دیواره لوله آزمایش درون لوله بریزید .

 

7-     در هنگام جدا نمودن سوزن از سرنگ احتیاط لازم را به عمل بیاورید که سوزن وارد دست شما نشود .

 

8-     ویال CBC  را آرام وبا یک حرکت به شکل عدد 8 حرکت دهید تا خون با ماده ضد انعقاد مخلوط شود .

 

9-     لوله ESR را نیز به آرامی تکان دهید تا خون با ماده ضدانعقاد مخلوط شود .

 

 مقادیر تقریبی خون جهت انجام آزمایشات :

 

1-     جهت انجام یک آزمایش  CBC مقدار cc2- 1.5 .

 

2-     جهت انجام یک آزمایش  ESR مقدار. 1.6 cc

 

3-     جهت انجام آزمایشاتFBS  ، T.G ،Cho ، BUN وCr  حدود cc5 – 4 .

 

4-     جهت انجام آزمایشات سرولوژی مثل رایت ، کومبس رایت ، ME 2 مقدار 3cc .

 

5-     البته باید توجه داشته با شید مقادیر بالا به تقریبی می باشد وبا توجه به آزمایشاتی که پزشک درخواست نموده مقدار خون لازم متفاوت می باشد .

 

 توجه:در صورتیکه لازم است  آزمایشات جهت انجام به آزمایشگاه ارسال شود ، لوله آزمایش را سانتریفوِژ نمایید وسرم را ازخون جدا نموده ودر لولهای دیگر جمع آوری نمایید ودرب لوله آزمایش را باپارافیلم ببندید .

 

در صورتیکه امکان جدا سازی سرم وجود ندارد نمونه را باید در اسرع وقت به آزمایشگاه منتقل نمود ، تا هنگام انتقال نمونه به آزمایشگاه می توان نمونه را در یخچال 8- 2 نگهداری نمود .

 

 ضدانعقادهای رایج در خونشناسی :

 

1-     جهت انجام آزمایش CBC  از اتیلن دی آمین تترااستیک اسید یا EDTA استفاده می شود نمک دی پتاسیم آن در غلظت 2.2- 1.5 میلی گرم به ازای هر سی سی خون بکار می رود که می توان از آن بصورت پودر یا محلول استفاده نمود .

 

2-     باید توجه داشت مقدارEDTA   مصرفی باید متناسب با مقدار خون باشد وچنانچه بیش از اندازه مصرف شود ، آب گلبولها را جذب کرده وسبب چروکیدگی آنها می شود . افزایش EDTA بیش از 2 میلی گرم بهازای هر سی سی خون سبب کاهش قابل توجه هماتو کریت ودر نتیجه افزایش MCHC  می شود .

 

3-     چنانچه خون در EDTA بماند بتدریج تغییرات زیر در مرفو لوژی گلبولهای قرمز مشاهده می شود . الف-گلبولهای قرمز بتدریج متورم شده وحالت کروی پیدا می کنند .

 

ب- در نوتروفیلها باگذشت زمان پل اتصال دهنده بین لوبها از بین می رود وگاهی تنها فقط یک لوب باقی می ما ند ، گرانولها محو شده و زمینه سیتوپلاسم نوتروفیل هابه رنگ صورتی در می آید ، که حتی ممکن است با گلبول قرمز هسته دار یا NRBC   اشتباه شود .                                             

 

ج- هسته لنفوسیتها  ومنو سیتها منشعب شده و بصورت برگ شبدری با  واکئول های سیتوپلاسمی                                                      

 

همراه می شوند .

 

د- اگر خون دارای EDTA   به مدت طولانی بماند گلبولهای حاوی انگل مالاریا از بین می روند و

 

 شناسایی مشکل خواهد بود ، در ضمن امکان دارد در تشخیص بورلیا نیز مشکل ایجاد شود .

 

نکات مهم در تهیه گسترش خون محیطی :

 

1-     یک گسترش خون محیطی می تواند حاویاطلاعات مهمی باشد ، البته بشرط اینکه در تهیه آن رعایت کلیه نکات ضروری شده باشد .

 

2-     یک قطره متوسط به قطر 3-2 میلی متر در انتهای یک لام گذاشته و به وسیله یک لام دیگروبایک سرعت مناسب یک گسترش شعله شمعی تهیه می کنیم ( زاویه لام باتوجه به غلظت ورقت خون بین 45-25 در جه متغییر است که بصورت تجربی بدست می آید )

 

3-     چنانچه نمونه خون رقیق بوده وکم خونی وجودداشته باشد برای تهیه گسترش مناسب باید زاویه را بزرگترانتخاب کرده وبا یک حرکت سریع گسترش راتهیه کرد ، در مورد نمونه غلیظ نیز باید زاویه را کوچکتر انتخاب کرده وبا حرکتی آرامتر گسترش را تهیه کرد .

 

4-     استفاده از خونی که دارای ذرات لخته است برای مطالعه مناسب نیست ، ذرات لخته باعث می شود که پلاکتها افت شدید داشته باشند .

 

5-     برای گزارش مرفولوژی سلولهای توکسیک و نوتروفیلهای واکوئل دار در عفونتها ، ترجیحا از خون بدون ضد انعقاد گسترش تهیه شود .

 

6-     گسترش تهیه شده باید بلافاصله در هوا خشک شده و هرچه زودتر رنگ آمیزی شود .  

 

 نمونه گیری ادرار:

 

    اگر صرفقط هدف از نمنه گیری ادرار انجام آزمایشات بیوشیمیایی یا کامل ادرار با شد این جهت میکروبشناسی مورد استفاده قرار نگیرد ، می توان ادرار رادر ظرفهای تمیز شیشه ای یا پلاستیکی جمع آوری نموده وبه آزمایشگاه ارسال نمود .

 

 نگهداری نمونه ها :

 

باتوجه به مسائل که در مورد نمونه گیری ذکر گردید ، مشخص می شود که یکی از مهمترین مسائل این قسمت حفاظت نمونه ها از عواملی است که می تواند به طرق مختلف در نتیجه آزمایش تاثیر گذار باشد .

 

عواملی که متواند در نتیجه آزمایشات تاثیر بگذارد عبارت است از درجه حرارت محیط ، PH   ، اثر مواد ضد انعقاد ، همولیز ، گلیکو لیز ، تخریب بعضی از مولکولها در رشد باکتریها و........

 

بنابراین بهترین راه جهت جلوگیری از مشکلات ذکر شده انجام هرچه سریعتر آزمایشات می باشد ،ودر صورتی که باید آزمایشات جهت انجام به محلی دیگر ارسال شود بهتر است آزمایشات را تا زمان ارسال در 
یخچال 4 در جه نگهداری نمایید .