تست زردی D Bili Direct Bilirubin

نام آزمایش:                                                          Bili D.

نام انگلیسی تست:                                           Direct Bilirubin

 

توضیح راجع به تست:

 از بیلی‌روبین جهت پایش بیماری‌های کبدی، مجاری صفراوی و همولیتیک استفاده می‌گردد.

نمونه:

سرم

ظرف:

لوله درب قرمز، لوله کاپیلری برای کودکان

نمونه‌گیری:

در اطفال از پاشنه پا گرفته می‌شود. (heelstick). اگر نمونه توسط نیشتر مویرگی (capillary puncture) گرفته می‌شود، باید از چلاندن (squeez) بیش از حد اجتناب شود چرا که موجب همولیز و رقیق شدن با مایعات بافتی می‌شود.

طریقه نگهداری:

 نمونه باید دور از نور نگهداری گردد.

علل رد:

همولیز واضح

 

کاربرد: علل افزایش بیلی‌روبین:

بیماری کبدی ـ صفراوی: هپاتیت، کلانژیت، کله‌سیستیت، سیروز، بدخیمی‌های کبدی اولیه و ثانویه، مصرف الکل (معمولاً همراه با افزایش AST، ‍GGT و MCV)، کلستاز (خارج و داخل کبدی)، منونوکلئوز عفونی، سندرم دوبین - جانسون، بیماری ژیلبرت. اگر بیش از 80% بیلی‌روبین توتال از نوع غیر کونژوگه باشد و بیلی‌روبین توتال نیز کمتر از mg/dl 6 باشد باید همولیز یا بیماری ژیلبرت را مدنظر داشت.

سوء تغذیه و یا ناشتا بودن طولانی به مدت بیشتر از 36 ساعت باعث افزایش متوسط بیلی‌روبین می‌گردد.

کم‌خونی بدخیم، کم‌خونی همولیتیک، اریتروبلاستوز جنینی، هماتوما، تزریق خون خصوصاً اگر چندین واحد خون در مدت زمان کوتاه تزریق گردد یا بصورت واکنش تأخیری نیز می‌تواند سبب افزایش بیلی‌روبین گردد.

انفارکت و آمبولی ریوی، نارسایی احتقانی قلب (CHF).

محدودیت‌ها:

سرم همولیز و لیپمیک باعث ایجاد خطا در نتایج به دست آمده می‌گردد. در معرض نور بودن به مدت طولانی سبب فتوایزومریزاسیون و افزایش بیلی‌روبین مستقیم می‌شود. برای انسداد فوکال صفراوی استفاده از آلکالن فسفاتاز سرم می‌تواند حساسیت بیشتری داشته باشد.

تداخلات دارویی:

داروهای متعددی سبب افزایش بیلی‌روبین هستند که اغلب به دلیل کلستاز و یا آسیب سلول کبدی باعث این افزایش می‌گردند. اهم این داروها عبارتند از استامینوفن، آسپرین، استروئیدهای آنابولیک، آزاتیوپرین، کلرپرومازین، کلیندامایسین، اریترومایسین، استروژن های استریفیه، جنتامایسین، ایندومتاسین، ایزونیازید، مهارکننده‌های MAO، متیل دوپا، نورتریپتیلین، DCP، پنی سیلین، فنوتیازین، پروکائین آمید، پیرازین آمید، سولفونامید، والپروئیک اسید، وارفارین. برخی داروها نیز سبب کاهش بیلی‌روبین بدلیل تداخل در روش‌های اندازه‌گیری می‌گردند که شامل آمیکاسین، مقادیر بالای ویتامین C و تئوفیلین می‌باشد.

متدولوژی:

در بالغین از روش فتومتری واکنش دیازو استفاده می‌شود. بیلی‌روبین معمولاً با استفاده از اسیدسولفانیلیک دیازوئی شده اندازه‌گیری می‌شود؛ محصول واکنش در طول موج 540 نانومتر سنجیده می‌شود. از آنجایی که بیلی‌روبین غیرکونژوگه به آرامی واکنش می‌دهد، تسریع‌‌کننده‌هایی مانند کافئین یا متانول برای اندازه‌گیری بیلی‌روبین توتال به کار می‌روند. با حذف تسریع‌کننده‌ها و واکنش مستقیم سرم یا پلاسما با معرف دیاوز، بیلی‌روبین مستقیماً واکنش‌دهنده (بیلی‌روبین مستقیم) تعیین می‌شود. از روش بیلی‌روبین اکسیداز هم می‌توان استفاده نمود.

اطلاعات تکمیلی:

تفسیر صحیح افزایش بیلی‌روبین با انجام سایر تست‌های بیوشیمی بهبود می‌یابد. در هپاتیت حاد ویروسی همراه با زردی، AST, ALT به طور همزمان افزایش می‌یابند، در صورتیکه افزایش بیلی‌روبین به تنهایی در بیماری ژیلبرت مشاهده می‌گردد. انسداد مسیر صفراوی بیشتر بصورت افزایش بیلی‌روبین و آلکالن فسفاتاز خود را نشان می‌دهد. در انسداد صفراوی، GGT نیز افزایش می‌یابد. اندازه‌گیری آمیلاز و لیپاز برای تشخیص افتراقی زردی انسدادی مفید است. در کلستاز داخل کبدی ترانس آمینازها در مقایسه با هپاتیت کمتر افزایش می‌یابند.

 

محدوده مرجع:

بزرگسالان: (mol/L μ17-5) mg/dl 1-3/0 که تقریباً 70% آن بیلی‌روبین غیر کونژوگه است.

* غیرمستقیم:

(mol/L μ12- 4/3) mg/dl 8/0-2/0

* مستقیم:

(mol/L μ1/5-7/1) mg/dl 3/0-1/0

مقادیر بحرانی:

وجود زردی در 24 ساعت اول زندگی اندیکاسیونی برای اندازه‌گیری بیلی‌روبین خواهد بود.

مقادیر خطرناک:

بیشتر از mg/dl 15 در نوزادان ترم، mg/dl 15-10 در نوزادان پره‌ترم. در بیماری همولیتیک نوزادی (HDN) اندیکاسیون‌های تعویض خون به این صورت است:

ـ هماتوکریت کمتر از 45% کومبس مستقیم مثبت همراه با بیلی‌روبین بیشتر از mg/dl 4 در خون بندناف

ـ افزایش پست‌ناتال بیلی‌روبین به میزان بیشتر از md/dl/hour 1 برای بیشتر از 6 ساعت.

ـ کم‌خونی پیش‌رونده همراه با افزایش بیلی‌روبین بیشتر از md/dl/hour 5/0

ـ ادامه یافتن کم‌خونی پیش‌رونده.

ـ استفاده از بیلی‌روبین به تنهایی، بیلی‌روبین بیشتر از mg/dl 15 برای بیشتر از 48 ساعت.