گالاکتوز galactose serum galactose serum

توضیح راجع به تست :

گالاکتوزمی یک اختلال مادرزادی در متابولیسم کربوهیدرات‌ها است که به علت فقدان یا نارسایی آنزیم‌هایی کهدر حالت طبیعی گالاکتوز را به گلوکز تبدیل می‌کنند، ایجاد می‌شود.

 

گالاکتوزمی کلاسیک به علت کمبود آنزیم گالاکتوز یک فسفات اوریدیل ترانسفراز یا GALT ایجاد می‌شود. علت 95% از موارد بیماری گالاکتوزمی، نقص آنزیم GALT و علت 5% از موارد، اختلالات دیگری همچون کمبود گالاکتوکیناز ((GALK و اختلال بسیار نادر اوریدیل دی فسفات گالاکتوز اپیمراز (GALE) است.

بیماری گالاکتوزمی از نظر مولکولی یک بیماری هتروژن است و جهش‌های ژنتیکی مختلفی می‌تواند در ابتلا به این بیماری مؤثر باشد. ژن GALT روی بازوی کوتاه کروموزم 9، در ناحیه p13 قرار دارد. این ژن شامل 11 اگزون بوده و Kbp 3/4 طول دارد. تاکنون بیش از 160 پلی‌مورفیسم مختلف در ژن GALT شناسایی شده است که بیشتر آنها بیماری‌زا هستند.

 

 معروفترین جهشهای عامل بیماری گالاکتوزمی، جهشهای L195P- X380R- Q169K- K285N- Q188R  می‌باشند که از بین آنها جهش Q188R شایعترین جهش است.

جهش Q188R در اگزون 6 واقع شده و در اثر تغییر آدنین به گوانین در جایگاه 563 ایجاد می‌شود و منجر به جانشینی اسید آمینه آرژنین به گلوتامین در محل اسید آمینه 188 می‌گردد. با این که جهش Q188R فراوان‌ترین جهش بیماری گالاکتوزمی در دنیا می‌باشد، اما فراوانی آن در میان نژادها و اقوام مختلف، متفاوت است. این جهش در میان سفیدپوستان اروپایی 64% اللهای جهش یافته را تشکیل می‌دهد.

جهش K285N دومین جهش شایع در جمعیت سفیدپوستان می‌باشد که در اگزون 9 قرار داشته و در اثر تغییر گوانین به تیمین در موقعیت 855 ایجاد می‌شود. جهش K285N کمیاب‌تر از جهش Q188R می‌باشد و فراوانی کلی آن در اروپا 8% بوده اما در اروپای مرکزی فراوانی بالایی دارد.

کمبود آنزیم گالاکتوکیناز یکی دیگر از دلایل بروز بیماری گالاکتوزمی است که ژن مربوط به آن روی کروموزوم 17 قرار دارد.

علائم بالینی:

در کودکان مبتلا به گالاکتوزمی پس از چند نوبت  تغذیه با شیر (حاوی لاکتوز بالا) علائم بیماری بروز می‌کند. لاکتوز از نظر شیمیایی یک ترکیب دو قندی است که در محیط روده کوچک، تحت‌تأثیر آنزیم لاکتاز ترشح شده از سلولهای جداره داخلی روده، به دو قند گلوکز و گالاکتوز تبدیل می‌گردد. حضور این آنزیم برای هضم و جذب لاکتوز شیر ضروری است، زیرا تنها قندهای ساده، قادر به عبور از دیواره روده کوچک و ورود به جریان خون هستند.

در حالت طبیعی گالاکتوز در کبد به گلوکز تبدیل می‌شود.در صورت عدم وجود آنزیم‌های تبدیل‌کننده، گالاکتوز و متابولیت‌های آن در خون و ادرار تجمع می‌یابند. 

کودکان مبتلا به گالاکتوزمی در هنگام تولد سالم به نظر می‌رسند، اما پس از چند نوبت تغذیه با شیر، به‌تدریج نقص‌های آنزیمی پدیدار می‌شوند. بیماری گالاکتوزمی در صورت عدم درمان، در روزها و هفته‌های اول بعد از تولد می‌تواند یک بیماری شدیداً تهدیدکننده باشد.

 در گالاکتوزمی کلاسیک کمبود آنزیم GALT باعث تجمع گالاکتوز یک فسفات و گالاکتوز در بافت‌ها می‌شود. تجمع گالاکتوز در این بیماران ارگان‌های متعددی را درگیر می‌نماید.

علائم اولیه بیماری که در روزهای اول بعد از تولد مشاهده می‌شود شامل: اسهال، استفراغ، اختلال عملکرد کبدی و در نتیجه زردی و هپاتومگالی است. کودکان مبتلا به گالاکتوزمی دچار اختلالات رشدی می‌شوند. کاتاراکت معمولاً طییکالی‌ دو ماهگی بروز می‌کند. آسیب‌های مغزی معمولاً با علائم لتارژی و هیپوتونی ظاهر می‌شوند. عقب‌ماندگی ذهنی و اختلالات حرکتی از دیگر علائم این بیماری می‌باشد. در بعضی از زنان مبتلا به این بیماری، اختلالات تخمدان مشاهده می‌شود.

در کمبود گالاکتوکیناز، گالاکتوز در خون و بافتها تجمع می‌یابد. در عدسی چشم گالاکتوز توسط آلدوز ردوکتاز به گالاکتیتول تبدیل می‌شود که عدسی چشم نسبت به این قند نفوذ ناپذیر است، در نتیجه آب زیادی در عدسی تجمع پیدا کرده و همراه با گلوتاتیون باعث ایجاد کاتاراکت می‌شود.